EXCLUSIEF: Vahid Halilhodzic blikt terug op zijn trainersloopbaan en de 'nachtmerrie' bij Marokko

Vahid Halilhodzic, u hebt op meerdere continenten nationale teams onder uw hoede gehad. Waarin verschilt het werk als bondscoach in Afrika, Azië en Europa van elkaar?

"Er zijn zowel overeenkomsten als verschillen. De spelers bepalen in grote mate hoe je werkt en hun kwaliteitsniveau speelt ook een belangrijke rol.

"In Afrika zijn spelers vaak fysiek sterk, snel en atletisch. Een speelstijl gebaseerd op impact en intensiteit past hen doorgaans goed en je moet je aanpassen aan die kenmerken. Aziatische spelers hebben een ander profiel: ze zijn vaak kleiner, lichter en heel wendbaar. Het spel moet daarom worden afgestemd op hun specifieke kwaliteiten.

"Europa is een mix van alles. Daar vind je de hoogste concentratie talent en de beste spelers ter wereld. De sleutel voor een bondscoach is om je voetbal aan te passen aan de kwaliteiten van het team dat je leidt."

Wat is volgens u de onmisbare eigenschap om vandaag de dag te slagen als bondscoach?

"Het werk van een bondscoach verschilt sterk van dat van een clubtrainer. Je ziet de spelers zeven of acht dagen per verzamelperiode, speelt twee wedstrijden en herhaalt dat proces vijf of zes keer per jaar. Maar zelfs als je niet bij hen bent, volg je ze constant. Samen met je staf kijk je elk weekend naar vijftig tot zestig spelers en analyseer je hun prestaties.

"Je hebt een groep assistenten die elke week een gedetailleerd rapport over ieder van hen opstelt. Je bestudeert die rapporten, vergelijkt ze en analyseert ze. Ik ga nu iets onthullen waar ik nooit echt over heb gesproken in de media.

"Na elk competitieweekend maakten mijn staf en ik een evaluatiekaart met een kleurensysteem: zwart voor een zeer slechte prestatie, bruin voor een iets betere vertoning, geel voor een goede prestatie, en dan blauw en groen voor de twee beste beoordelingen.

"Al deze gegevens werden samengevoegd in een analyse die we aan de spelers presenteerden wanneer ze zich bij de nationale ploeg meldden. Ze waren vaak verrast dat we al hun wedstrijden zo nauwlettend volgden. Het doel was simpel: niets aan het toeval overlaten."

Is de rol van bondscoach de afgelopen jaren meer geëvolueerd dan die van een clubtrainer?

"Zoals ik net uitlegde zijn het twee verschillende banen. Bij een club ben je dagelijks in contact met de spelers en krijg je weinig rust. Beide rollen vergen een enorme hoeveelheid werk, maar het belangrijkste verschil is de tijd die je met de spelers doorbrengt.

"Bij de nationale ploeg zie je ze maar een paar dagen per jaar. Daarom is het essentieel dat ze weten dat je hen volgt en hun vooruitgang bijhoudt. Het motiveert hen om scherp en betrokken te blijven."

U bent een van de weinige coaches die meerdere teams naar het WK heeft geloodst. Op welke van die kwalificaties bent u het meest trots?

"Ik heb vier teams naar het WK gebracht en meestal op overtuigende wijze. Met Ivoorkust, Japan en Marokko verliep de kwalificatie vlot. Met Algerije lag dat anders. Ik moest een grondige herbouw leiden met een nieuwe generatie spelers in een bijzonder lastige groep.

"Ondanks dat slaagden we erin ons te plaatsen. Ik ben ook de enige coach die drie keer is verhinderd om op het WK te laten zien wat ik werkelijk had opgebouwd en verdiende. Het grootste probleem kwam van invloedrijke personen - ministers, presidenten of officials - die probeerden in te grijpen in mijn spelerskeuzes.

"In Japan bijvoorbeeld betaalden sponsors die bepaalde spelers steunden de bond zodat die spelers werden geselecteerd. Ik heb dat soort inmenging altijd geweigerd."

U trainde een uitzonderlijke generatie met Didier Drogba, Yaya Toure en Gervinho. Welke herinneringen heeft u aan dat team?

"Het was een buitengewone generatie. Er waren echter twee aparte groepen in de kleedkamer vanwege de gevolgen van de burgeroorlog. Aan de oppervlakte leken de relaties goed, maar er was nog steeds een diepe kloof. Het team was niet verenigd genoeg om zijn volledige potentieel te benutten.

"Met spelers van zo'n kwaliteit was ik overtuigd dat we iets groots konden bereiken op het WK. Ik wist hoe ik die twee groepen moest samenbrengen en echte eenheid moest creëren, want om op het hoogste niveau te slagen moet teamgeest oprecht en authentiek zijn."

Heeft Ivoorkust het potentieel om ver te komen op het komende WK?

"Dit team heeft nog steeds talent en echt potentieel. Toch denk ik dat de generatie van Drogba, Toure en Gervinho sterker was. Het huidige team had wat geluk tijdens de kwalificatie, maar het heeft nog steeds spelers die in de topcompetities van Europa spelen, wat hen competitief houdt.

"Het Afrikaanse voetbal verbetert voortdurend. Sommige teams kunnen nu concurreren met de beste landen ter wereld. Kinderen leven voor voetbal en spelen de hele dag, terwijl veel Europese coaches nu naar het continent komen om te werken. De vooruitgang die is geboekt is aanzienlijk."

Algerije's campagne in 2014 blijft een van de meest opmerkelijke Afrikaanse prestaties in de WK-geschiedenis. Hoe kijkt u terug op dat avontuur?

"Ik ben er erg trots op. Het was een uitzonderlijk avontuur, zowel sportief als menselijk. Ik had een groep spelers die nog weinig bekend waren op het internationale toneel, maar dankzij ervaring, hard werk en veel moed wisten we een historisch resultaat te behalen.

"De wedstrijd tegen Duitsland springt er in het bijzonder uit. Gedurende het hele toernooi hadden zij alleen echt moeite met ons, voordat ze later wereldkampioen werden. Veel waarnemers vonden zelfs dat wij die wedstrijd verdienden te winnen. Ik herinner me dat na de wedstrijd de hele Duitse staf mij kwam feliciteren. Dat is een herinnering die me altijd zal bijblijven."

Voelt u vandaag nog steeds de genegenheid van het Algerijnse volk?

"Zeker. Algerijnen hebben heel goede herinneringen aan dat WK en wat we samen hebben bereikt. Algerijnse journalisten nemen nog regelmatig contact met me op, ook al reageer ik zelden op hun verzoeken. Dat avontuur leverde me enorm veel respect op in het land."

Japan staat bekend om zijn hoge organisatienormen. Wat heeft u uit die ervaring meegenomen?

"Japan is een buitengewoon land. Qua organisatie is alles tot op de minuut gepland. Tijdens mijn vier jaar daar heb ik nooit een enkel probleem gehad. Het is ook een plezier om met Japanse spelers te werken: ze zijn kalm, hardwerkend en buitengewoon gedisciplineerd. Alles is tot in het kleinste detail voorbereid, of het nu reizen, hotels of dagelijkse logistiek betreft.

"Het niveau van organisatie is indrukwekkend, tot in de kleinste aspecten. En eerlijk gezegd past het perfect bij mij, want zo werk ik zelf."

Hoe verklaart u de gestage vooruitgang van Japan in het voetbal de afgelopen twintig jaar?

"Precies vanwege alles wat ik net noemde: hard werken, discipline, nauwkeurigheid en een passie voor de sport. Wanneer deze kwaliteiten worden gecombineerd met talent, volgen de resultaten vanzelf."

Kijkt u met trots, frustratie of een mengeling van beide naar de historische WK-reeks van Marokko in 2022?

"Daar praat ik liever niet te veel over. Sinds ik Marokko heb verlaten, heb ik geen seconde van hun wedstrijden gezien. Geen enkele seconde, want wat ik daar meemaakte was een echte nachtmerrie.

"Ik had alles met grote zorg voorbereid en veel energie in dat project gestoken. Ontslagen worden zonder geldige reden vergeet je niet. Ik heb zoveel tijd en moeite in dat team gestoken dat de wond vandaag nog steeds voelbaar is."

U bent een belangrijk figuur geworden in het Bosnische voetbal. Wat is uw relatie vandaag met Bosnië en Herzegovina, en hoe voelt u zich wanneer u naar de nationale ploeg kijkt?

"Als voormalig speler en daarna coach ben ik erg trots op alles wat er nu gebeurt. Ik was oprecht blij om het team te zien kwalificeren en ik wens de spelers en de coach een geweldig WK toe. Ik hoop dat ze optimaal van deze ervaring genieten, want ze hebben het verdiend. Ik blijf een hartstochtelijke supporter van dit team en ik waardeer wat ze vandaag bereiken."

Bosnië en Herzegovina bereikte zijn hoogtepunt met kwalificatie voor het WK 2014. Wat verklaart volgens u de moeilijkheden sinds die generatie?

"Bosnië en Herzegovina is een complex land. Veel mensen proberen nog steeds te voorkomen dat er een echte gemeenschappelijke identiteit ontstaat. In deze context staat een coach die eenheid probeert te creëren, zoals Sergej Barbarez, voor veel obstakels. Zijn doel is om een nationaal trotsgevoel te creëren vergelijkbaar met wat je in Kroatië ziet.

"Hij wil dat de spelers een echt gevoel van verbondenheid ervaren wanneer ze het shirt dragen. Maar in de omstandigheden die ik heb beschreven, is dat werk bijzonder moeilijk te volbrengen."